FUT haartransplantatie: waarom de strip terrein heeft verloren

Samenvatting

Bijna twintig jaar lang gold de FUT haartransplantatie wereldwijd als de standaard. Achter op het hoofd werd een strook behaarde hoofdhuid weggenomen, die onder de microscoop werd uitgesneden, en de zo verkregen grafts gingen terug de huid in. De methode werkte. Ze liet ook een spoor na, en juist dat spoor heeft haar doen wijken voor de FUE.

Dit artikel loopt de FUT stap voor stap na, zonder karikatuur: de techniek heeft goede resultaten opgeleverd en een handvol chirurgen verdedigt haar nog altijd. De vraag is vooral wat de huidige haartransplantatietechnieken daarvoor in de plaats bieden.

Wat de FUT haartransplantatie precies is

FUT staat voor Follicular Unit Transplantation, oftewel transplantatie van folliculaire eenheden. Een folliculaire eenheid is het natuurlijke groepje van 1 tot 4 haren dat samen uit de hoofdhuid tevoorschijn komt, want de huid maakt bijna nooit een los haartje aan.

Het uitgangspunt is sindsdien niet veranderd. De haren van de haarkrans, achter en op de zijkanten van het hoofd, zijn ongevoelig voor het hormoon dat androgenetische alopecia veroorzaakt. Verplaatst u ze naar de gebieden die kaler worden, dan nemen ze die ongevoeligheid mee.

Wat de FUT onderscheidt, is de manier van oogsten. De chirurg neemt een hele strook behaarde huid uit het donorgebied en sluit de wond daarna met hechtingen. Al het overige werk gebeurt vervolgens buiten de patiënt, op een werkblad.

Hoe een FUT ingreep verloopt

De operatie vindt plaats in dagbehandeling, onder plaatselijke verdoving, zonder overnachting in het ziekenhuis. Reken op vier tot zes uur, een orde van grootte die dicht ligt bij de duur van een moderne haartransplantatie.

Het donorgebied wordt kort geschoren, afgetekend en verdoofd. De chirurg snijdt dan een strip van ongeveer 1,5 cm hoog los, maakt hem vrij en hecht de wondranden aan elkaar. Daarna volgt het langste onderdeel van de dag: de dissectie. Onder de microscoop snijden technici de strook stuk voor stuk terug tot losse folliculaire eenheden en verwijderen ze het overtollige weefsel. Een flink deel van het eindresultaat wordt daar bepaald.

Microscopische close-up van een strook hoofdhuid tijdens de dissectie, met een pincet dat een losgemaakte folliculaire eenheid boven het weefsel vasthoudt

De grafts wachten vervolgens in een gekoelde bewaarvloeistof. De patiënt gaat weer rechtop zitten, het ontvangstgebied wordt op zijn beurt verdoofd en er worden kleine kanaaltjes in geopend. Elke graft glijdt in een van die openingen. Hoek, richting en verdeling bepalen het natuurlijke resultaat veel sterker dan het aantal.

Het lijnvormige litteken, het kantelpunt

Wie een strook huid wegneemt, laat onvermijdelijk een lijnvormig litteken achter. Geen diffuse vlek, maar een doorlopende streep over de achterkant van het hoofd, fijner of breder naargelang de spanning op de wondranden en de manier waarop de patiënt geneest.

Vergelijking van twee geschoren nekken, links een doorlopende horizontale littekenstreep, rechts een veelheid aan verspreide extractiepuntjes

Met lang haar valt die streep weg. Met geschoren haar is ze zichtbaar. Anastassakis (2023) beschrijft precies die omslag: patiënten wilden een heel korte coupe kunnen dragen, waardoor het litteken lastig te aanvaarden werd, en de haarchirurgie is de markt gevolgd. Sommige teams hebben trouwens geprobeerd het probleem achteraf te repareren, zoals Meireles Filho en Radwanski (2023) met hun perforatietechniek om een verbreed litteken smaller te maken. Dat zo’n hersteloperatie überhaupt bestaat, zegt al genoeg. Hoe een litteken zich verder ontwikkelt hangt bovendien af van de huid van de patiënt, en dat hoort thuis in het gesprek over de risico’s van een haartransplantatie.

FUT of FUE: wat er bij elke stap verandert

Infographic die de vier stappen van de FUT vergelijkt, van het nemen van een strip huid tot het inzetten van de grafts, met de vier stappen van de FUE, van de incisie rond de haarfollikels tot de implantatie van de grafts

Het schema spreekt voor zich. Bij FUT: strip, uitsnijden, dissectie, inbrengen. Bij FUE: incisie rond elke follikel, extractie eenheid per eenheid, sorteren, implanteren. De hele omslag zit dus in het eerste operatiemoment.

Gupta en zijn medeauteurs (2020) hebben beide methoden tegen het licht gehouden. Hun conclusie is genuanceerder dan de commerciële betogen: allebei leveren ze grafts van vergelijkbare kwaliteit op, maar ze genezen niet op dezelfde manier. Een doorlopende streep aan de ene kant, minuscule puntjes aan de andere.

Een Braziliaanse studie uit 2024 gaat een stap verder. Takata Pontes en collega’s onderzochten patiënten die achtereenvolgens met beide technieken waren geopereerd, in dezelfde kliniek en door dezelfde chirurg. Bij FUE lag het aandeel eenheden met drie haren of meer hoger, net als het gemiddelde aantal haren per eenheid. De verklaring van de auteurs is eenvoudig: wie per eenheid oogst, ziet wat er gekozen wordt en neemt de beste. Een strip bevat nu eenmaal wat hij bevat. Dat werkt door in het aantal bruikbare grafts. Diezelfde auteurs weigeren er overigens een vonnis aan te verbinden, en terecht: de keuze voor een techniek hangt van te veel factoren af om op één indicator te worden beslist.

Wat FUE verandert voor de donorreserve

Gedeeld beeld van een gemotoriseerde punch die een follikel losmaakt op een met marker afgetekende hoofdhuid, naast een rij uitgelijnde grafts op een vochtig gaasje

Bij FUE wordt elke follikel omcirkeld met een cilindrische punch van minder dan een millimeter en daarna losgemaakt. Wat achterblijft is een puntje. Verspreid over een groot oppervlak is het geheel op enkele centimeters afstand al niet meer te onderscheiden.

Er is een minder voor de hand liggend gevolg, en dat weegt zwaarder dan het onmiddellijke uiterlijk. Uit littekenweefsel groeit geen haar meer. Een lijnvormig litteken kost dus definitief een stuk beschikbaar oppervlak, terwijl een patiënt van wie de kaalheid verder opschuift op de Norwood-Hamiltonschaal tien jaar later misschien een tweede ingreep nodig heeft. Wat verloren is gegaan, komt niet terug.

Het herstel, vanuit de patiënt gezien

Van dichtbij gefotografeerde geschoren hoofdhuid na de ingreep, met een band van kleine lichte korstjes op de grens tussen het geopereerde gebied en het overgebleven haar

Een hechting trekt. Patiënten die met FUT zijn geopereerd, beschrijven dagenlang een spanning achter op het hoofd, soms gevoelloze plekken die weken nodig hebben om weer normaal aan te voelen. De hechtingen gaan er rond de tiende dag uit.

Bij FUE valt er niets te verwijderen. De microwondjes sluiten zichzelf en de pijn blijft mild, met eenvoudige pijnstillers te overzien. Het gewone leven wordt daardoor sneller hervat.

Een genezing die de keuze van het kapsel vrijlaat

Vergelijking van dezelfde nek, links vlak na de operatie bedekt met rode extractiepuntjes, rechts volledig genezen onder een dichte haardos

Dit is wat FUE mogelijk maakt en wat de strip uitsloot: een nek die u mag tondeuzen. De extractiepuntjes, de dag na de ingreep nog goed zichtbaar, worden minuscule witte plekjes die opgaan in het teruggegroeide haar.

De kwaliteit waarmee de ontvangstkanaaltjes worden geopend telt daarbij zwaar mee. Het saffieren mesje maakt smallere kanaaltjes dan de klassieke metalen mesjes, wat het trauma voor de huid beperkt.

Blijft er nog een plaats voor de FUT?

Gedeeld beeld van een chirurg met vergrotende loepbril die aan de haarlijn van een liggende patiënt werkt, naast Dr. Cinik die tijdens een consult het hoofd van een zittende patiënt onderzoekt

Een aantal artsen houdt de techniek in stand, voor precieze profielen: heel fijn haar, heel grote sessies, patiënten die nooit een geschoren coupe zullen dragen. In de literatuur is het debat niet gesloten, Gupta heeft dat laten zien. De grondtoon is niettemin duidelijk.

In de praktijk gaat de keuze in de kliniek tussen FUE met handmatige implantatie en DHI met de implanterpen, afhankelijk van het stadium van de kaalheid en het haartype. Draagt u al een oud FUT litteken, dan valt dat te camoufleren: er kunnen haren in een litteken worden geplaatst zodat het duidelijk minder opvalt.

Nog één ding. Een kliniek die de strip nog aanbiedt zonder uit te leggen wat die keuze voor de toekomst betekent, verdient een paar extra vragen. De keuze van de kliniek blijft de zwaarste beslissing van het hele traject, nog vóór die van de techniek. Dat verklaart ook waarom de ingrepen zich concentreren bij een handvol gespecialiseerde centra voor haartransplantatie Turkije.

Bronnen

Anastassakis, K. (2023). Paradigm shift from linear strip to follicular unit excision in hair restoration surgery. Facial Plastic Surgery, 40(2), 129-145. https://doi.org/10.1055/s-0043-1777311

Gupta, A. K., Love, R. P., en Harris, J. A. (2020). Old friend or new ally: a comparison of follicular unit transplantation and follicular unit excision methods in hair transplantation. Dermatologic Surgery, 46(8), 1078-1083. https://doi.org/10.1097/DSS.0000000000002373

Meireles Filho, I., en Radwanski, H. N. (2023). The punching-out technique to reduce the FUT scar. Hair Transplant Forum International, 33(1), 1-8. https://doi.org/10.33589/33.1.1

Takata Pontes, L., Ruston, A., en de Moraes, A. M. (2024). Strip harvesting follicular unit transplantation versus follicular unit excision: comparing the number of hairs and the ratio of hairs to follicular unit. Dermatologic Surgery, 50(9), 851-854. https://doi.org/10.1097/DSS.0000000000004230