Bijwerkingen van een haartransplantatie: normaal herstel en echte complicaties

Samenvatting

De meeste artikelen over dit onderwerp gooien alles op één hoop. Korstjes op dag acht en het afsterven van een stuk hoofdhuid staan er netjes naast elkaar, onder hetzelfde woord, en de lezer sluit de pagina ongeruster dan hij hem opende. Terwijl het twee dingen zijn die niets met elkaar te maken hebben: het eerste overkomt iedereen en gaat vanzelf weg, het tweede is uitzonderlijk en vraagt om behandeling.

Laten we het dus uit elkaar halen. Aan de ene kant het normale herstel, alles wat wondgenezing nu eenmaal met zich meebrengt. Aan de andere kant de complicaties, met hun frequentie waar een studie die heeft vastgelegd, het moment waarop ze opduiken en wat u dan doet. En helemaal aan het eind de teleurstelling die na een transplantatie het vaakst voorkomt, en die niet medisch van aard is.

Normaal herstel of complicatie: waar ligt de grens

Normaal herstel volgt een agenda. Het verschijnt op een verwacht moment, het bereikt een piek, het verdwijnt zonder dat er iets voor nodig is. Het laat niets achter.

Een complicatie past in geen enkele agenda. Ze wordt erger in plaats van beter, ze zit vaak maar aan één kant, en er moet een arts aan te pas komen. Dat is in de praktijk het bruikbaarste onderscheid: wat na een paar dagen verergert, hoort nooit bij normaal herstel.

De orde van grootte verdient het om genoemd te worden. In een reeks van 2896 patiënten die over tien jaar werden geopereerd, werd geen enkele ernstige of levensbedreigende complicatie geteld. De wel genoteerde voorvallen werden gedomineerd door een steriele folliculitis bij 203 patiënten, een echte infectie bij slechts 2 patiënten met diabetes, en drie gevallen van kleine plekken afgestorven weefsel. Dat totaalbeeld werken wij verder uit in ons artikel over de risico’s van een haartransplantatie.

Het normale herstel dat vrijwel iedereen doormaakt

Close-up van het voorhoofd en de blik van een man na de ingreep, huid van het voorhoofd licht roze langs de haarlijn

De zwelling bijt het spits af, bij wie er last van krijgt. Vocht van de verdoving en de ontstekingsreactie zakken naar het voorhoofd en vervolgens naar de oogleden, tussen de tweede en de zevende dag. Hoe vaak dit gebeurt hangt sterk af van het verdovingsprotocol van het team: in recente reeksen zakt het naar enkele procenten wanneer de ingespoten vloeistof goed wordt gedoseerd. Onze volledige gids over zwelling na een haartransplantatie geeft de precieze agenda. Op de grafts, de kleine bundeltjes haarwortels die zijn geplaatst, heeft het geen enkel effect.

Daarna komt de roodheid. Een roze erytheem, oftewel een rode verkleuring van de huid, rondom elke graft is de regel gedurende enkele weken, vooral bij een lichte huid. Een studie onder 1090 patiënten heeft de ernst ervan gemeten: een lichte vorm bij 16,33% van hen, matig bij 5,14%, ernstig bij minder dan 1%.

Op dit punt past een nuance, en die gaat in tegen wat u elders leest. De lichte vormen zijn banaal. De uitgesproken vormen zijn dat niet: de betrokken patiënten verloren meer haarschachten en hadden een lagere overlevingskans van de grafts. Twee factoren sprongen eruit in de analyse, en het zijn allebei factoren waaraan u iets kunt doen: de aanwezigheid van folliculitis, en een eerste wasbeurt die te laat werd gestart. Een reden te meer om het protocol voor het wassen van uw haar na een haartransplantatie tot op de letter te volgen.

Blauwe plekken verschijnen soms rond de ogen, rond de derde dag, eerst paars en dan geel. Ze zijn binnen een week weg.

Gevoelloosheid in het donorgebied of het ontvangende gebied wordt door een minderheid van de patiënten gemeld. De doorgesneden kleine zenuwuiteinden groeien traag terug: reken op meerdere weken, soms een paar maanden. Het gevoel komt terug.

Shock loss sluit de rij, en jaagt heel wat mensen schrik aan. Twee uitvalsgolven volgen elkaar op, en ze worden vaak door elkaar gehaald. In de eerste drie weken laat de zichtbare schacht van de geplaatste haren los: dat staat gewoon op het programma. Vervolgens kunnen tussen de tweede en de achtste week ook naburige eigen haren uitvallen, en dat is de eigenlijke shock loss. In beide gevallen blijft het haarzakje onder de huid gewoon zitten en komt de hergroei rond de derde maand op gang. Alles staat uitgelegd in ons artikel over shock loss.

Een lichte, kortstondige bloeding in de eerste uren hoort eveneens tot het normale register.

Korsten, wassen en jeuk

Aanbrengen van wit wasschuim met een gehandschoende hand op een ontvangend gebied vol kleine transplantatiepuntjes

Elk minuscuul sneetje vormt een klein bruinig korstje. Ze vallen er vanzelf af tussen de zevende en de veertiende dag, geholpen door de voorgeschreven zachte wasbeurten. Ze eraf krabben is het echte risico: er kan een graft mee losraken. Ons artikel over korsten na een haartransplantatie beschrijft de juiste handeling.

Vanaf de tweede week komt daar jeuk bij. Die hoort bij de wondgenezing. Hij verdwijnt met het hydrateren dat in de nazorg is voorzien.

Let op dat u korstjes en kleine puistjes niet door elkaar haalt. Die laatste wijzen vaak op een folliculitis, waarover verderop meer.

Vermoeidheid, hoofdpijn, pijn

Man met gesloten ogen die met beide handen zijn slapen vasthoudt, uitdrukking van hoofdpijn, paarse achtergrond

Een ingreep van zes tot acht uur is vermoeiend. De eerste 48 uur gaan vaak gepaard met hoofdpijn, veroorzaakt door de ingespoten verdoving en door de spanning op de hoofdhuid.

De pijn zelf blijft bij de grote meerderheid van de patiënten mild: gevoeligheid bij druk op het donorgebied, een trekkerig gevoel, niets wat niet wijkt voor een gewone pijnstiller. Pijn die vanaf de derde dag juist toeneemt, valt daarentegen in een andere categorie: die moet u melden.

De echte medische complicaties

Stuk hoofdhuid met een zwartige korstige wond en een rode ontstoken rand, kort haar eromheen

Folliculitis komt met afstand het vaakst voor. Het is een ontsteking rondom het haarzakje, die zich uit in kleine, soms etterende puistjes. Een multicentrische studie onder 1317 patiënten noteerde een incidentie van 12,11%. De termijn is heel breed: van twee dagen tot zes maanden, met een gemiddeld moment van verschijnen rond de zesde week. De meeste plekjes genezen vanzelf, zonder litteken en zonder gevolgen voor de hergroei. Uitgebreide vormen rechtvaardigen een plaatselijke behandeling, soms een antibioticum.

Een echte bacteriële infectie is daarentegen zeldzaam. Van de 2896 patiënten uit de eerder genoemde reeks betrof het twee personen, allebei met diabetes. De signalen zijn duidelijk: roodheid die zich uitbreidt, warmte, toenemende pijn, wondvocht, koorts. Het geneest goed wanneer u er op tijd bij bent. Ons artikel over infecties na een haartransplantatie beschrijft de termijnen en de alarmsignalen.

Necrose, het afsterven van een stukje hoofdhuid, is uitzonderlijk. Het treedt op wanneer de doorbloeding van een zone in het gedrang komt, meestal na te dicht op elkaar of te diep geplaatste incisies, of bij een patiënt met een verzwakte uitgangssituatie door roken of slecht ingestelde diabetes. Op de reeks van 2896 patiënten werden drie kleine plekken waargenomen. Het laat een litteken achter.

Anafylactische shock op plaatselijke verdovingsmiddelen en drukkende bloeduitstortingen komen in de literatuur voor als geïsoleerde gevallen. Ze rechtvaardigen een serieuze uitvraag naar allergieën vóór de ingreep, geen ongerustheid.

Littekens: wat van de techniek afhangt

Vergelijking van twee nekken, links een horizontaal lineair litteken, rechts fijne puntjes waar geoogst is, met de opdruk FUT vs FUE, een plaat waarvan de tekst in het Engels staat

Elke operatie laat een spoor na. Hoe zichtbaar dat is, hangt af van de oogstmethode.

De FUT-techniek, waarbij een strookje hoofdhuid wordt weggenomen, laat een lineair litteken achter op de achterkant van het hoofd. Dat kan uitgroeien tot een verdikte vorm, hypertrofisch genoemd, bij patiënten die daar aanleg voor hebben. FUE oogst de grafts één voor één en laat alleen minuscule witte puntjes achter, onzichtbaar zodra het haar een paar millimeter lang is. Keloïden, littekens die buiten de wond uitpuilen, blijven hoogst zeldzaam: één enkel geval in de reeks van 2896 patiënten.

De meest voorkomende complicatie is niet medisch

In de reeks van 2896 patiënten zijn de infecties op de vingers van één hand te tellen. De patiënten die teleurgesteld waren over hun resultaat waren er 26. De verhouding spreekt voor zich.

Een haarlijn die te laag of te recht is getekend, te weinig dichtheid op een kaalheid die nog verder zal evolueren, grafts die geplaatst zijn onder een hoek die de natuurlijke groeirichting niet volgt, een donorgebied dat door een eerste, te gulzige ingreep is uitgeput: niets daarvan is een ongeluk op de operatietafel. Het zijn planningsfouten. Ze worden vooraf gemaakt, tijdens het consult, op het moment dat de indicatie en de strategie worden gekozen.

En ze zijn moeilijk recht te zetten. Een tweede ingreep is soms mogelijk, maar dat hangt af van wat er in het donorgebied nog over is.

Wat het risico verlaagt, nog vóór de ingreep

Gehandschoende hand van een behandelaar die het hoofd onderzoekt van een patiënt met een zwarte hoofdband met het opschrift Dr Cinik

Drie knoppen om aan te draaien, in volgorde van belang.

Eerst de indicatie. De transplantatie is de meest duurzame behandeling van androgenetische alopecia, maar ze past niet bij elke vorm van haaruitval en niet bij elke patiënt. Een serieus vooronderzoek sluit de situaties uit waarin ze niet op haar plaats is: onze pagina over de contra-indicaties van een haartransplantatie maakt die schifting.

Dan het team. Het aangekondigde aantal grafts, wie de incisies opent, het hygiëneprotocol, de controle na een jaar: dat zijn de vragen die u werkelijk beschermen.

Ten slotte uw eigen gedrag. Stoppen met roken rond de ingreep, de wasbeurten respecteren, niet krabben, melden wat buiten de agenda valt. Dat volstaat om vrijwel alle vermijdbare narigheid weg te nemen.

Een goed geïndiceerde en goed uitgevoerde transplantatie loopt uit op een onaangename week, gevolgd door maanden wachten. Meer niet. Precies dat proberen wij te bereiken voor elke patiënt die bij ons komt voor een haartransplantatie Turkije, en het begint bij een consult waarin nee wordt gezegd wanneer nee het juiste antwoord is.

Bronnen

Garg, A. K., en Garg, S. (2021). Complications of hair transplant procedures: Causes and management. Indian Journal of Plastic Surgery, 54(4), 477-482. https://doi.org/10.1055/s-0041-1739255

Zhou, Y., Zhang, J., Yi, Y., en Xie, X. (2023). Characterization and risk factors of folliculitis after hair transplantation: A multicenter retrospective study. Plastic and Reconstructive Surgery, 154(6), 1115e-1122e. https://doi.org/10.1097/PRS.0000000000011175

Zhang, J., Zhao, Y., Zhang, J., en Zhou, Y. (2024). Risk factors and hazards of recipient-area perifollicular erythema after hair transplantation: A multicenter retrospective cohort study. Aesthetic Plastic Surgery, 48(15), 2771-2777. https://doi.org/10.1007/s00266-024-04166-z

Bunagan, K., Pathomvanich, D., en Laorwong, K. (2010). Recipient area folliculitis after follicular-unit transplantation: Characterization of clinical features and analysis of associated factors. Dermatologic Surgery, 36(7), 1161-1165. https://doi.org/10.1111/j.1524-4725.2010.01601.x